دوایین نوێکردنەوە: ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦
یاساکانی بەکارهێنان و بڵاوکردنەوە لە ناوەخت
یاساکانی بەکارهێنان و بڵاوکردنەوەی ناوەخت مەرجەکانی بەکارهێنانی ماڵپەڕ، دروستکردنی هەژمار، نووسینی بۆچوون و ناردنی بەرهەم دیاری دەکات. بەکارهێنانی ماڵپەڕی ناوەخت بە مانای قبوڵکردنی ئەم یاسایانەیە.
سروشتی ناوەخت
ناوەخت پڕۆژەیەکی سەربەخۆی کولتووری و هزرییە کە وتار، جستار، وەرگێڕان، ڕەخنە، گفتوگۆ، چاوپێکەوتن، کتێب، پۆدکاست، ڤیدیۆ و بەرهەمی کولتووری، کۆمەڵایەتی، سیاسی و هونەری بڵاو دەکاتەوە.
بڵاوکردنەوەی بەرهەمێک لە ناوەخت بە مانای پشتگیریی هەموو بۆچوونەکانی ئەو بەرهەمە لەلایەن ناوەختەوە نییە. بەرپرسیاریی بۆچوون، شیکردنەوە و بانگەشەکانی هەر بەرهەمێک لەسەر خاوەن بەرهەمە، مەگەر بابەتەکە بە ناوی دەستەی نووسەرانی ناوەخت بڵاو کرابێتەوە.
بەکارهێنان و دووبارە بڵاوکردنەوە
خوێندنەوە، بیستن، بینین و بەکارهێنانی کەسی و نابازرگانی لە ناوەڕۆکی ماڵپەڕ ڕێگەپێدراوە.
گواستنەوەی بەشێکی کورت لە بەرهەم بە مەرجی نووسینی ناوی خاوەن بەرهەم، ناوی ناوەخت و دانانی بەستەری ڕاستەوخۆ بۆ پەڕەی سەرەکیی بەرهەم ڕێگەپێدراوە.
دووبارە بڵاوکردنەوەی تەواوی بەرهەم، بەکارهێنانی بازرگانی، وەرگێڕان، گۆڕینی شێوە، چاپ، فرۆشتن یان دروستکردنی وەشانی دەنگی و ڤیدیۆیی، بەبێ مۆڵەتی خاوەن ماف ڕێگەپێنەدراوە.
مافی خاوەندارێتی فکری
مافی هەر بابەت، وەرگێڕان، وێنە، فایلێکی دەنگی، ڤیدیۆ یان بەرهەمێکی دیکە بۆ خاوەن بەرهەم یان خاوەن یاسایی ئەو بەرهەمەیە.
ناو، نیشان، ناسنامەی بینراو، دیزاینی تایبەت و ئەو ناوەڕۆکانەی بە ناوی دەستەی نووسەران بڵاو دەکرێنەوە، هی ناوەخت یان خاوەن مافە پەیوەندیدارەکانن.
تەنها نووسینی ناوی سەرچاوە جێگای وەرگرتنی مۆڵەت ناگرێتەوە. بۆ زانیاریی گشتی سەبارەت بە مافی خاوەندارێتی فکری و مافی لەبەرگرتنەوە، دەتوانیت سەردانی ڕێکخراوی جیهانی خاوەندارێتی فکری بکەیت.
مەرجەکانی ناردنی بەرهەم
نێرەری بەرهەم پشتڕاست دەکاتەوە کە:
- زانیاریی ناسنامە و پەیوەندییەکانی ڕاستن؛
- بەرهەمەکە هی خۆیەتی یان مۆڵەتی بەکارهێنان و بڵاوکردنەوەی هەیە؛
- بەرهەمەکە دزیی ئەدەبی نییە؛
- سەرچاوە و گواستنەوەکان بە ڕوونی دیاریکراون؛
- مۆڵەتی بەکارهێنانی وێنە، وەرگێڕان، مۆسیقا، دەنگ و ڤیدیۆی کەسانی دیکە وەرگیراوە؛
- بەرهەمەکە بوختان، هەڕەشە، خۆبە کەسێکی دیکە ناساندن یان ئاشکراکردنی نایاسایی زانیاریی تایبەتی کەسانی دیکە لەخۆ ناگرێت؛
- ناردنی بەرهەم پابەندیی نهێنیپارێزی یان گرێبەستێکی دیکە پێشێل ناکات؛
- بەرهەمەکە مافی خاوەندارێتی فکری، تایبەتمەندی و مافەکانی کەسانی دیکە پێشێل ناکات؛
- بەکارهێنانی بەرچاو لە زیرەکیی دەستکرد یان ئامرازی خۆکار لە دروستکردن، وەرگێڕان یان دەستکاریکردنی بەرهەمدا بە دەستەی نووسەران ڕاگەیەنراوە.
بەکارهێنانی زیرەکیی دەستکرد بەرپرسیاریی نووسەر یان نێرەر لەناو نابات. دروستیی زانیاری، ڕەسەنایەتیی بەرهەم، دیاریکردنی سەرچاوە و ڕێزگرتن لە مافی کەسانی دیکە هەر لەسەر نێرەر دەمێنێتەوە.
بەرپرسیاریی هەر بانگەشە یان داواکارییەکی پەیوەست بە نەبوونی مۆڵەت، دزیی ئەدەبی یان زانیاریی نادروست، لەسەر نێرەری بەرهەمە.
دەسەڵاتی دەستەی نووسەران
ناردنی بەرهەم بە مانای پابەندبوونی ناوەخت بە بڵاوکردنەوەی نییە. دەستەی نووسەران دەتوانێت بەرهەمەکە قبوڵ یان ڕەت بکاتەوە، بۆ چاکسازی بگەڕێنێتەوە، بڵاوکردنەوەی دوا بخات یان بە هۆکاری بەجێ لە ماڵپەڕ بیسڕێتەوە.
دەستەی نووسەران دەتوانێت ناونیشان، ڕێنووس، پێکهاتەی ناوەکی، پوختە، وێنە، شێواز و بەستەرەکان دەستکاری بکات. لە گۆڕانکارییە بنەڕەتییەکاندا، تا ئەو جێگایەی بکرێت، ڕەزامەندیی خاوەن بەرهەم وەردەگیرێت.
ناوەخت دەتوانێت بۆ ڕوونی، دروستی، ئاسایش یان پاراستنی مافی کەسانی دیکە ڕوونکردنەوە، چاکسازی، تێبینیی دەستەی نووسەران یان ڕێکەوتی نوێکردنەوە بۆ بابەت زیاد بکات.
مۆڵەتی بڵاوکردنەوە
خاوەندارێتیی بەرهەم بۆ خاوەن بەرهەم دەمێنێتەوە، مەگەر لە ڕێککەوتنێکی جیاوازدا گواستنەوەی ماف بە ڕوونی نووسرابێت.
بە قبوڵکردنی بەرهەم، خاوەن بەرهەم مۆڵەتێکی ناتایبەت، جیهانی و بێبەرامبەر بە ناوەخت دەدات تا بەرهەمەکە لە ماڵپەڕ و کەناڵە فەرمییەکانی خۆیدا بڵاو بکاتەوە، ڕێکی بخات، ئەرشیفی بکات و بیناسێنێت.
فرۆشتنی سەربەخۆی بەرهەم، بڵاوکردنەوە بە شێوەی کتێب، وەرگێڕانی تەواو یان گۆڕینی بنەڕەتیی بەرهەم پێویستی بە ڕێککەوتنێکی جیاواز هەیە.
پارەدان، مافی نووسین یان بەشداری لە داهات تەنها کاتێک جێبەجێ دەبێت کە ڕێککەوتنێکی ڕوون و جیاواز لەنێوان لایەنەکاندا هەبێت.
وەرگێڕانەکان
وەرگێڕ دەبێت ناوی نووسەر، ناونیشانی بەرهەمی سەرەکی، زمانی سەرچاوە و سەرچاوەی بەرهەم دیاری بکات و بەرپرسی وەرگرتنی مۆڵەتە پێویستەکان بێت.
مافی وەرگێڕ لەسەر وەرگێڕان، مافی خاوەن بەرهەمی سەرەکی لەناو نابات. ناوەخت دەتوانێت تا ڕوونبوونەوەی دۆخی یاسایی، بڵاوکردنەوە ڕابگرێت یان وەرگێڕانەکە لە ماڵپەڕ بسڕێتەوە.
وەرگێڕان دەبێت تا ئەو جێگایەی بکرێت بە دەقی سەرەکی دڵسۆز بێت. سڕینەوە، زیادکردن یان گۆڕانکاریی تەفسیریی گرنگ دەبێت بە دەستەی نووسەران و، لە کاتی بڵاوکردنەوەدا، بە خوێنەر ڕابگەیەنرێت.
پۆدکاست، ڤیدیۆ و چاوپێکەوتن
تۆمارکردن و بڵاوکردنەوەی دەنگ، وێنە یان چاوپێکەوتن بە ئاگاداری و ڕەزامەندیی بەشداربووان ئەنجام دەدرێت.
ناوەخت دەتوانێت فایلەکە بۆ باشترکردنی ڕوونی، ماوە، کوالێتی و پێکهاتە دەستکاری بکات، بە مەرجێک واتای قسەکان بە شێوەیەکی هەڵخەڵەتێنەر نەگۆڕێت.
بەشداربووان دەبێت پێش تۆمارکردن سنوورە پێویستەکانی پەیوەست بە زانیاریی نهێنی، بەکارهێنانی ناو یان وێنە و بەشە نابڵاوکراوەکان ڕابگەیەنن. ڕێککەوتنی تایبەتیی تۆمارکراو لەنێوان لایەنەکان لە یاسا گشتییەکانی ئەم بەشە پێشترە.
بۆچوونی بەکارهێنەران
ڕەخنە و جیاوازیی سیاسی، فکری یان کولتووری بە خۆی هۆکاری سڕینەوەی بۆچوون نییە، بەڵام ئەم ناوەڕۆکانە قبوڵ ناکرێن:
- هەڕەشە، ئازاردان یان هاندان بۆ توندوتیژی؛
- وتاری ڕقوکینە؛
- بوختان یان تۆمەتبارکردنی بێبەڵگە؛
- ئاشکراکردنی زانیاریی تایبەتی کەسانی دیکە؛
- خۆبە کەسێکی دیکە ناساندن؛
- ڕیکلام، سپام یان بەستەری فریودەر؛
- پێشێلکردنی مافی خاوەن بەرهەم؛
- بەرنامەی زیانبەخش یان هەوڵدان بۆ زیانگەیاندن بە ماڵپەڕ.
ناوەخت دەتوانێت بۆچوونی پێشێلکار بەبێ ئاگادارکردنەوە سنووردار بکات، دەستکاریی تەکنیکی بکات یان بیسڕێتەوە. لە کاتی دووبارەبوونەوەی پێشێلکاریدا دەتوانێت دەستگەیشتنی بەکارهێنەر سنووردار بکات.
ناڕەزایی و داوای چاکسازی
ئەگەر بابەتێک هەڵەیەکی گرنگی تێدایە یان مافی خاوەندارێتی، تایبەتمەندیی کەسی یان ناوبانگت پێشێل دەکات، ناونیشانی وردی پەڕە، بەشی جێی ناڕەزایی و بەڵگە پەیوەندیدارەکان بۆ [email protected] بنێرە.
ئەنجامی پێداچوونەوە دەتوانێت چاکسازی، زیادکردنی ڕوونکردنەوە، بڵاوکردنەوەی وەڵام، سنووردارکردنی دەستگەیشتن، سڕینەوە یان ڕەتکردنەوەی داواکاری بێت. ناردنی داواکاری بە خۆی بە مانای قبوڵکردنی بانگەشە یان سڕینەوەی دەستبەجێی ناوەڕۆک نییە.
سەرچاوە دەرەکییەکان و بەرپرسیاری
بوونی بەستەر یان ناوەڕۆکی جێگیرکراوی سەرچاوەیەکی دیکە بە مانای پشتگیریی ئەو سەرچاوەیە لەلایەن ناوەختەوە نییە. ماڵپەڕ و خزمەتگوزارییە دەرەکییەکان مەرجی بەکارهێنان، سیاسەتی پاراستنی تایبەتمەندی و بەرپرسیاریی سەربەخۆی خۆیان هەیە.
ناوەخت هەوڵ دەدات ناوەڕۆک بە وردی و بەرپرسیاری بڵاو بکاتەوە، بەڵام دڵنیایی نادات کە هەموو زانیارییەکان تەواو و بێهەڵە بن. ناوەڕۆکی ماڵپەڕ جێگای ڕاوێژی پسپۆڕانەی یاسایی، پزیشکی، دارایی یان ئاسایشی ناگرێتەوە.
بەکارهێنەر بەرپرسی ئەو بڕیارانەیە کە لەسەر بنەمای ناوەڕۆکی گشتیی ماڵپەڕ دەیدات و لە بابەتە هەستیارەکاندا دەبێت ڕاوێژ بە پسپۆڕێکی شیاو بکات.
سنووردارکردنی هەژمار و گۆڕینی یاساکان
لە کاتی پێشێلکردنی ئەم یاسایانە، هەڕەشە بۆ ئاسایشی ماڵپەڕ، بەکارهێنانی نادروستی خزمەتگوزاری یان پێشێلکردنی مافی کەسانی دیکە، ناوەخت دەتوانێت ناوەڕۆک بسڕێتەوە و دەستگەیشتن یان هەژماری بەکارهێنەر سنووردار یان ڕابگرێت.
ئەم یاساکانی بەکارهێنان و بڵاوکردنەوەیە ڕەنگە بەهۆی گۆڕینی خزمەتگوزارییەکان یان یاسا پەیوەندیدارەکان نوێ بکرێنەوە. وەشانی نوێ لە کاتی بڵاوکردنەوە لەم پەڕەیەدا جێبەجێ دەبێت و ڕێکەوتی سەرەوە نوێ دەکرێتەوە.
بۆ داوای مۆڵەت، چاکسازی یان سڕینەوەی ناوەڕۆک، لە ڕێگەی [email protected] پەیوەندی بە ناوەختەوە بکە.
