دسته اندیشه و سیاست

تاریخ تشکیل احزاب چپ در خاورمیانه به صد سال قبل برمیگردد. به ویژه در کشورهایی که کردها را تحت کنترل دارند, احزاب چپ علی رغم تاثیر گذاری, هرگز نتوانسته اند قدرت را به دست بگیرند. متغیرهای اصلی این مساله را باید در داخل همین سازمان های مارکسیستی جستجو کرد. اکثر این احزاب در مراکز کشورهایی مثل ایران, ترکیه, عراق و سوریه شکل گرفته اند. یکی از ابعاد اصلی نقد به چپ خاورمیانه را باید در موضع این احزاب نسبت به مساله حق تعیین سرنوشت جستجو کرد. خوشبختانه منبع روشن و جالبی به قلم ولادیمیر لنین در این باره موجود است که خواندن و بررسی دقیق تر آن بسیاری از نقاط ضعف اصلی سازمان های مارکسیستی کشورهایی مثل ایران و ترکیه را آشکار می کند. نکته مهم دیگر در مورد این اثر تاریخی و سیاسی, رجوع مکرر لنین به آرا و نظرات مارکس و انگلس است. امیدواریم که این منبع مهم که تا این لحظه از سوی این سازمان ها مورد غفلت قرا گرفته, مورد تایید ایشان باشد. زیرا نظریات این سه نظریه پرداز بزرگ شاکله اصلی تفکر مارکسیست - لنینیستی را پی ریزی کرده است و عموما از سوی اکثریت سازمان های چپ کلاسیک و نو مورد قبول هستند. البته قصد در اینجا صرفا بررسی مساله حق تعیین سرنوشت و نقد مواضع سازمان های مارکسیستی مرکزگرا است که تا به حال, به عمد یا غیر عمد خلاف یک موضع چپگرایانه و مارکسیستی بوده است. کلیت نقد مارکسیسم یا تمام مواضع سازمان های مارکسیستی در اینجا مد نظر نیست.

در ژوئیه ۲۰۱۲، کردهای شمال شرقی سوریه کنترل موسسات دولتی را در اختیار گرفتند تا کنترل مستقلی بر امور داخلی و خارجی داشته باشند. آنها متعاقباً «قرارداد اجتماعی کانتون های روژآوا در سوریه» به عنوان قانون اساسی خودشان به تصویب رساندند و در ۱۷ مارس ۲۰۱۶، کنفدرالیسم دموکراتیک را به صورت یک جانبه اعلام کردند. در دسامبر ۲۰۱۶، نام این منطقه از روژآوا (کردستان غربی) به شمال سوریه و سپس در سال ۲۰۱۸ به مدیریت خودمختار شمال و شرق سوریه (AANES) تغییر یافت نام داد، هرچند هنوز استفاده از «روژآوا» رایج است. این عناوین جدید تاییدی است بر وجود این نهاد به عنوان بخشی از سوریه  و همچنین سیاست چندقومیتی برابر مبتنی بر کثرت گرایی، دموکراسی، توانمند سازی زنان و پایداری زیست محیطی (طبق قرارداد اجتماعی) از طریق یک نظام مشارکتی. گروه های کرد از طریق قرارداد اجتماعی از قدرت شکل داخلی تعیین سرنوشت برای پرداختن به چندپارچگی اجتماعی موجود در جامعه سوریه استفاده کرده اند.

گرچه پیشینه رابطه کوردها با اروپاییان در مقایسه با ایالات متحده آمریکا قدیمی است و قراردادهای سایکس پیکو( 1916)، معاهدات سور ( 1920) ولوزان ( 1923)   سرنوشت سیاسی آنان را در صدسال گذشته تحت تاثیر قرار داده است. اما استراتژی ایالات متحده نسبت به مساله کورد با سیاست خارجی اروپا تفاوت داشته وهرچند پس از جنگ جهانی دوم و در دوره جنگ سرد با فراز ونشیب هایی روبرو بوده است.اما در سال 1991 با تصویب قطعنامه 668 توسط شورای امنیت، منطقه پرواز ممنوع در مدار 36 درجه شمالی تاسیس شد و دولت دوفاکتوی اقلیم کردستان ( باشور ) در عراق و زیر چتر حمایت ایالات متحده تشکیل شد و این تحلیل که کوردها هم می توانند بعنوان یک دولت ـ ملت در نظام بین الملل مشروعیت پیدا کنند افزایش یافت. و واشنگتن بعنوان متحد ملت کورد مورد توجه جریانات ملی گرا و ناسیونالیست کورد قرار گرفت .

دیالوگی آشنا و قدیمی؛ کهن بە درازای تاریخی سرشار از مبارزە. این کلام، آخرین حرف‌هایی است کە از «مختار خندانی» برای ما بازماندگان‌اش بە یادگار ماندە است. تازەترین ققنوس‌های زاگرس، آنانی کە بەسان رخدادهای تاریخ میهن‌مان همارە وجود خود را فدای آرمانی والا کردند و از تنها سرمایەی خویش، زندگی‌شان، گذشتند بلکە زندگی کماکان جریان داشتە باشد.